درباره هنر سوخته نگاری

تاریخچه: هنر سوخته نگاری در طی ۴ هزار سال از بدو تولد تاکنون سیر تحولی زیادی در طی تاریخ داشته است و رشد و تکامل شگرفی در آن دیده می‌شود. تولد و پیدایش این هنر تاریخی و مهم در آغاز عصر هجر و مفرق بوده است. پس از اینکه انسان در کشفیاتش به فلز می‌رسد و به فکر تغییر در سبک زندگی می‌افتد، اشیاء و ادوات کاربردی زندگی خود را ساخته و طی گذر زمان بر حسب تغییر مکان و موقعیت زندگی، آن را بر حسب نیازش بهبود بخشیده است.

سوخته نگاری در آن عصر، با نشانه‌گذاری بر روی اشیاء کاربردی مثل سرنیزه، تبر، تیر و کمان شروع می‌شود. به این شکل که با داغ کردن فلز، علامات و نقوشی را بر روی اجسام دم دستش که چوبی بوده‌اند حک می‌نموده است. یک نمونه بارز آن که به عصر پیدایش خط میخی می‌رسد، بر روی استخوان پای عقابی نقوش و نوشته خط میخی نگاشته شده که در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود. اما به جز این اثر هنری کهن، به شکل و شمایل دوران معاصر، اثری در دست نیست.

سبک‌ها و شیوه‌های دیگری در طی سیر تکاملی تمدن بشری، بوجود آمده که یکی از آنها به حدود ۵ قرن پیش برمی‌گردد. مشبکی از فلز را روی تکه چوبی می‌گذاشتند و با چراغ پی سوز فوتکی که در آن می‌دمیدند، آتش حاصله با فوران و پرتاب سوزنی شکل، باعث سوختن سطح مشکبی فلز می‌شده است. قسمت‌هایی که فلز روی چوب بوده بافت ثابت داشته و قسمت برش خورده دیگرش می‌سوخته و پس از اینکه کل محیط مورد سوختن قرار می‌گرفته، به سبک نگاتیوی، طرح مد نظر روی چوب به زیبایی پیدا می‌شد.

این نمونه بر روی دربی قدیمی در شهر کاشان دیده شده است و اکنون اطلاعی از آن در دست نیست. سبک مدرنیته کهن در دوران معاصر به حدود ۱۰۰ سال میرسد. تعریف ساده هنر سوخته نگاری یعنی ایجاد نقوش سوخته در طیف‌ها و بافت‌های مختلف بر روی چوب با ابزار ساده‌ای چون هویه قلمی. هویه‌های قلمی نیز از نظر ظاهر و کاربرد تفاوت‌های زیادی با یکدیگر دارند. برخی هویه‌های جدید نوک‌های مختلفی دارند که قابل تعویض هستند. نوع دیگرش همین هویه‌های قلمی ساده در وات‌های ۴۰ ،۶۰ ، ۸۰ و ۱۰۰ می‌باشد که جنس نوک به حسب کاربرد متفاوتند که بهترین جنس نوک، مس است.

نوک‌های برنجی و فولادی هم تعبیه می‌شوند. اما برای خلق آثار هنری مس کامل‌ترین نوع آن است. اما برنجی یا فولادی، جالبش این است جنس بافت سوخته آنها با یکدیگر فرق دارند. همچنین اگر چوب را عوض کنیم حس و حال و رنگ آن کنتراست و حالش یک چیز دیگری است.